Với địa hình gồm cả đất liền, vùng ven biển và hàng chục hòn đảo lớn nhỏ, Kiên Giang đặt ra cho các doanh nghiệp thương mại dịch vụ một thách thức mà ít tỉnh nào có được: làm sao đưa hàng hóa ra tới tay người dân và các cơ sở kinh doanh ngoài đảo một cách đều đặn, đúng thời điểm và với chi phí hợp lý. Từ Rạch Giá hay Hà Tiên nhìn ra biển, mỗi chuyến tàu chở hàng ra Phú Quốc, quần đảo Nam Du, Lại Sơn hay Thổ Châu đều là một bài toán tổng hợp của thời tiết, phương tiện, bảo quản và cả dòng tiền. Bài viết này chia sẻ những kinh nghiệm thực tế giúp một đơn vị cung ứng vận hành chuỗi ra đảo bớt rủi ro và ổn định hơn.
Vì sao chuỗi cung ứng ra đảo lại đặc thù
Khác với việc giao hàng trong nội ô thành phố, nơi một chiếc xe tải có thể chạy bất cứ lúc nào, cung ứng ra đảo phụ thuộc gần như tuyệt đối vào lịch tàu và điều kiện biển. Vào mùa gió chướng, sóng lớn có thể khiến tàu ngừng chạy vài ngày liền, và chỉ cần một đợt biển động kéo dài là kệ hàng ngoài đảo trống trơn. Người làm cung ứng vì thế không thể tư duy theo kiểu hết thì nhập như trên đất liền, mà buộc phải nghĩ trước ít nhất một đến hai nhịp giao hàng.
Thêm vào đó, chi phí mỗi mét khối hàng ra đảo cao hơn đáng kể do phải cộng thêm cước tàu, công bốc xếp hai đầu bến và hao hụt dọc đường. Một thùng rau củ tươi rời kho ở Rạch Giá có thể mất vài phần trăm trọng lượng vì bay hơi và dập nát trước khi lên kệ ngoài đảo. Nếu không tính đúng những khoản này vào giá thành, doanh nghiệp rất dễ bán được nhiều mà lãi chẳng bao nhiêu.
Chọn phương thức vận chuyển phù hợp với từng loại hàng
Không phải mặt hàng nào cũng đi chung một cách. Hàng khô, đồ gia dụng, vật liệu xây dựng có thể gom lô lớn, chấp nhận thời gian chờ để tối ưu cước. Ngược lại, hàng tươi sống, thực phẩm đông lạnh, thuốc men lại cần ưu tiên chuyến nhanh và phương tiện có khả năng giữ lạnh. Việc phân loại hàng theo mức độ nhạy cảm với thời gian giúp người điều phối quyết định món nào đi tàu cao tốc, món nào đi tàu hàng chậm mà chi phí thấp.
Một cách làm hiệu quả là thiết lập quan hệ ổn định với vài nhà tàu thay vì phụ thuộc một mối duy nhất. Khi tàu quen báo kín chỗ hoặc hỏng máy đột xuất, doanh nghiệp vẫn còn phương án dự phòng để hàng không bị kẹt lại bến. Đổi lại, việc gửi đều đặn cho các nhà tàu quen cũng giúp thương lượng được mức cước tốt hơn và được ưu tiên xếp hàng khi cao điểm.
Bảo quản hàng hóa trong môi trường biển
Độ ẩm cao và hơi muối trong không khí là kẻ thù thầm lặng của hàng hóa vận chuyển đường biển. Nhiều mặt hàng tưởng như bền vẫn xuống cấp nhanh nếu đóng gói sơ sài. Một số nguyên tắc bảo quản nên được áp dụng nhất quán:
- Bọc kín thiết bị điện tử, đồ kim loại bằng túi chống ẩm và kê cao khỏi sàn tàu để tránh nước đọng.
- Dùng thùng xốp kèm đá gel cho hàng tươi, tính toán lượng đá đủ cho cả thời gian chờ bốc xếp chứ không chỉ thời gian chạy tàu.
- Ghi rõ ngày đóng gói và hạn dùng lên từng kiện để nhân viên ngoài đảo xoay vòng hàng theo nguyên tắc nhập trước xuất trước.
- Chèn lót cẩn thận cho hàng dễ vỡ vì tàu lắc mạnh hơn xe rất nhiều, nhất là khi qua vùng nước xấu.
Những chi tiết nhỏ này quyết định tỷ lệ hàng hư hao, và trên quy mô hàng trăm chuyến mỗi năm, chênh lệch vài phần trăm hao hụt có thể tương đương cả một khoản lợi nhuận đáng kể.
Lập kế hoạch tồn kho đệm để không đứt hàng
Vì lịch tàu có thể gián đoạn bất ngờ, kho ngoài đảo cần duy trì một lượng tồn kho đệm cho các mặt hàng thiết yếu như gạo, mắm, dầu ăn, nước uống và một số thuốc thông dụng. Mức đệm này nên được tính dựa trên tốc độ bán bình quân nhân với số ngày biển động dài nhất từng ghi nhận trong năm, cộng thêm một khoảng an toàn. Cách làm này tránh cho cửa hàng rơi vào cảnh cháy hàng đúng lúc khách cần nhất, đồng thời cũng không ôm quá nhiều khiến vốn nằm chết trên kệ.
Điều quan trọng là dữ liệu bán hàng phải được ghi chép đều đặn, dù chỉ bằng một cuốn sổ hay bảng tính đơn giản. Chỉ khi biết mỗi tuần bán ra bao nhiêu, người quản lý mới đặt hàng sát nhu cầu thay vì ước lượng cảm tính rồi lúc thừa lúc thiếu.
Kiểm soát chi phí và minh bạch với khách hàng
Giá hàng ngoài đảo cao hơn đất liền là điều người mua phần nào hiểu, nhưng một doanh nghiệp làm ăn lâu dài nên minh bạch về lý do thay vì âm thầm nâng giá. Khi khách hiểu rằng phần chênh lệch đến từ cước tàu và hao hụt chứ không phải bị chặt chém, họ sẽ gắn bó hơn. Song song đó, doanh nghiệp cần liên tục rà soát để cắt giảm những chi phí không tạo ra giá trị, chẳng hạn gom đơn để đầy chuyến, tối ưu tuyến bốc xếp hay đàm phán lại cước theo sản lượng.
Suy cho cùng, vận chuyển hàng ra đảo ở Kiên Giang là một cuộc chơi của sự chuẩn bị. Ai lường trước được thời tiết, phân loại hàng thông minh, bảo quản kỹ và giữ tồn kho đệm hợp lý thì sẽ phục vụ khách đều đặn ngay cả khi biển động, và chính sự đều đặn đó mới là lợi thế cạnh tranh bền vững nhất.